Container lạnh cho trái cây xuất khẩu: Cách kiểm soát chuỗi lạnh

Container lạnh không phải một “tủ cấp đông khổng lồ” có thể đưa trái cây nóng vào rồi nhanh chóng xử lý mọi vấn đề. Với phần lớn nông sản tươi, chất lượng chuỗi lạnh phụ thuộc vào việc loại bỏ nhiệt đồng ruộng đúng lúc, giữ nhiệt độ phù hợp và duy trì luồng khí xuyên suốt từ kho đến container.

Precooling là gì và vì sao nên làm trước?

Precooling là quá trình hạ nhanh nhiệt độ sản phẩm sau thu hoạch trước khi lưu kho hoặc vận chuyển lạnh. FAO coi đây là một mắt xích quan trọng để giảm tốc độ hô hấp và hao hụt chất lượng. Nếu hàng còn nóng khi đóng, hệ thống lạnh phải gánh thêm lượng nhiệt lớn, trong khi reefer chủ yếu được vận hành để duy trì môi trường đã được chuẩn bị phù hợp.

Setpoint không thể lấy một con số dùng cho mọi loại quả

Mỗi loại trái cây có vùng nhiệt độ bảo quản khác nhau; giống, độ chín và thời gian hành trình cũng ảnh hưởng. Nhiệt quá cao làm tăng hô hấp và chín; quá thấp có thể gây tổn thương lạnh với một số trái cây nhiệt đới. Vì vậy setpoint phải theo protocol của mặt hàng và yêu cầu người mua.

Nhiệt độ gió không hoàn toàn bằng nhiệt độ tâm quả

Khi kiểm hàng, cần phân biệt nhiệt độ không khí, nhiệt độ bề mặt và nhiệt độ pulp. Một container báo đúng setpoint không có nghĩa toàn bộ pallet đã ở đúng nhiệt độ, đặc biệt khi hàng được đưa vào ở nhiệt độ cao.

Thông gió và tuần hoàn khí là hai chuyện khác nhau

Thông gió đưa không khí tươi vào và thải khí ra theo cài đặt; tuần hoàn khí là luồng không khí lạnh di chuyển trong container qua sàn, kiện hàng và đường hồi gió. Xếp thùng chặn đường khí có thể tạo vùng nóng dù máy lạnh vẫn hoạt động.

Cách xếp hàng ảnh hưởng trực tiếp đến nhiệt độ

• Không để bao bì hoặc pallet chặn đường cấp/hồi khí theo thiết kế container.
• Các lỗ thông gió của thùng nên thẳng hàng theo cấu hình pallet.
• Không để kiện hàng sập, nghiêng tạo khe lớn bất thường.
• Hạn chế khoảng trống khiến khí lạnh đi đường tắt thay vì xuyên qua hàng.
• Không chất vượt giới hạn an toàn của container.

Kiểm tra container trước khi đóng hàng

Nên kiểm tra tình trạng vệ sinh, mùi, sàn T-bar, cửa, gioăng, vách và dấu hiệu hư hỏng. Đơn vị vận tải thường có quy trình kiểm tra thiết bị, nhưng phía chủ hàng vẫn nên kiểm tra trực quan trước khi đưa thực phẩm vào.

Data logger giúp giải quyết tranh chấp thế nào?

Thiết bị ghi nhiệt độ đặt đúng vị trí giúp xác định diễn biến chuỗi lạnh trong hành trình. Nếu có khiếu nại, dữ liệu có thể cho thấy nhiệt tăng xảy ra trước lúc đóng, khi chờ tại cảng, trong vận chuyển hay sau khi mở container. Nên ghi lại mã thiết bị và vị trí đặt trong biên bản đóng hàng.

Những điểm chuỗi lạnh thường bị “đứt”

• Hàng sau precooling phải chờ lâu ngoài môi trường nóng.
• Đóng container giữa trưa nhưng cửa mở quá lâu.
• Hàng chưa đạt nhiệt độ mục tiêu trước khi stuffing.
• Thùng thiếu lỗ thông gió hoặc lỗ bị màng bọc che.
• Không thống nhất setpoint/ventilation trước khi phát hành booking.
• Thiết bị theo dõi nhiệt được đặt sai chỗ hoặc không kích hoạt.

Checklist trước khi đóng reefer

Trước giờ stuffing, đội vận hành nên có một phiếu ngắn gồm: mặt hàng, giống, độ chín, nhiệt độ pulp mục tiêu, nhiệt độ thực tế, setpoint, thông gió, yêu cầu độ ẩm/khí quyển nếu có, số container, số seal, thời gian bắt đầu/kết thúc đóng và mã data logger.

Kết luận

Chuỗi lạnh tốt được xây từ nhiều bước nhỏ liên tục. Precooling đúng, hàng vào container ở trạng thái phù hợp, luồng khí không bị chặn và dữ liệu nhiệt độ được ghi nhận sẽ hữu ích hơn việc chỉ nhìn setpoint trên màn hình máy lạnh.